تبلیغات
گردشگری - اکوتوریسم به عنوان ابزاری جهت حفاظت از تنوع زیستی
 
درباره وبلاگ




مدیر وبلاگ : مهدیه قاسمی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
گردشگری
صفحه نخست             تماس با مدیر           پست الکترونیک               RSS                  ATOM

چکیده

فعالیت های بشر تاکنون آسیب های زیادی به محیط زیست وارد کرده و سبب تخریب آن شده است. این روزها نیاز به حفاظت از تنوع زیستی و محیط زیست بیش از پیش برای دستیابی به توسعه پایدار احساس میشود. به دلیل ارتباط تنگاتنگ گردشگری و محیط زیست و نمونه های فراوان تخریب، برنامه ریزان گردشگری در راستای کاهش اثرات منفی، به دنبال شیوه هایی از توسعه گردشگری بوده اند که ضمن کاهش اثرات منفی زیست محیطی اثراتی مثبت نیز به همراه داشته باشند. اکوتوریسم مفهومی جدید در گردشگری به شمار می رود که با ایده هماهنگی با طبیعت به وجود آمده است. از این رو اکوتوریسم یکی از گونه هایی است که در سال های اخیر رشد فزاینده ای درجهان داشته، دارای پتانسیل نامحدودی برای حفاظت از تنوع زیستی است. زمانی که طرح های سنتی حفاظت از نظر اثربخش بودن مورد سئوال قرار گرفتند، اکوتوریسم پتانسیل های خود را در امر حفاظت به خوبی به نمایش گذاشت. این مقاله سعی دارد با بررسی اکوتوریسم به چگونگی ابعاد اثرگذاری اکوتوریسم بر حفاظت بپردازد.

واژگان کلیدی: گردشگری، آموزش، جامعه محلی و محیط زیست


مقدمه

اکوتوریسم شکل پایداری از طبیعت ­گردی است که عمدتا بر تجربه و آموزش درباره­ی طبیعت استوار است، برای کاهش اثرات منفی مدیریت می­شود و از نظر کنترل، مزایا و مقیاس، جامعه­ محور است. بعلاوه، این مفهوم به دنبال شکلی از مشارکت فعال و مزایای اقتصادی برای جامعه­ ی محلی و افراد بومی و هم­چنین آموزش­های زیست ­محیطی و حفاظتی به افراد جامعه­ی محلی، متخصصین و گردشگران در مقاصد اکوتوریستی است (اشون، 2010). جامعه بین ­المللی اکوتوریسم، اکوتوریسم را به عنوان "سفری مسئولانه که از محیط زیست حفاظت کرده و از رفاه جامعه­ ی محلی حمایت می­کند" تعریف کرده است. (تامپی، 2005).از طرفی، گردشگری برای پتانسیل آن در تخریب و آسیب رساندن به زیست­ بوم­ های طبیعی و جوامع میزبان، بدنام است. به خصوص در مناطق روستائی، گردشگری سلاحی برای تغییرات اجتماعی، اکولوژیکی، فرهنگی و اقتصادی به شمار می­رود که به سادگی توسط جامعه­ میزبان مدیریت نمی­شود. از طرف دیگر، گردشگری صنعتی است که به خاطر پتانسیلش در اینکه می­تواند در این تغییرات اجتماعی، زیست محیطی، فرهنگی، اقتصادی و اکولوژیکی عملکرد بهتری داشته باشد ستایش می­شود. هدف انواع جایگزین گردشگری مانند اکوتوریسم، گردشگری داوطلبانه و گردشگری کشاورزی در این است که تورگردان­ها در رویارویی با جوامع و اکوسیستم­ها بیشتر احتیاط کنند. اکوتوریسم انتخابی است که شاید به خاطر پتانسیل آن بیشتر مورد توجه قرار می­گیرد. قدرت پایدار نگه داشتن زندگی روستائی، کمک به رشد سریع انواع جدید توسعه، تجدید غرور فرهنگی، توانمندسازی جامعه­ محلی و حفاظت از تنوع زیستی بیشتر مورد توجه قرار گرفته است (استرونزا و گوردیلو، 2008).

 

مواد و روشها

زمان گسترش واژه اکوتوریسم مقارن با اوج نارضایتی مردم از روند نادرست توسعه ­ی صنعت گردشگری، خصوصاً از نظر اکولوژیکی بوده است (هاشمی، 1389). حفاظت از تنوع زیستی برای حصول توسعه ­ی پایدار اکولوژیکی و حتی توسعه ­ی پایدار اقتصادی ضروری است.مقاصد اکوتوریستی، به دنبال پیوستن به مباحثات پیشگیری از نابودی تنوع زیستی و مشارکت مناسب به جای جریان ثابت اکوتوریست­ها و درآمد هستند (اشون، 2010). قبل از توسعه­ ی هر نوع از گردشگری برای حفاظت، باید ابتدا اکوتوریسم مورد بررسی قرار گیرد. نقشی که اکوتوریسم می­تواند در فرایند حفاظت ایفا کند در کشورهای مختلف، متفاوت است و هم­چنین از فاصله با بازارهای سفر، رسوم، دسترسی­پذیری و یگانگی منطقه تأثیر می­پذیرد (گاسلینگ، 1999). اما اکوتوریسم از چه راه­هایی می­تواند به حفاظت کمک کند؟

 

1. حفاظت از طریق آموزش جامعه محلی و گردشگران

تعبیر ادراک شده و خوب طراحی شده در طول تجربه­ ی اکوتوریسم می­تواند دانش جامعه ­ی محلی، رویکردهای حمایتی در خصوص مدیریت منابع زیست محیطی، رفتار کلی زیست محیطی و حمایت نوع دوستانه­ ی حفاظت را بهبود بخشد (پاول و هام، 2008).

آموزش، هدف اصلی اکوتوریسم در بسیاری از تعاریف گردشگری است (والتر، 2013). تاکید زیادی بر این است که اکوتوریسم باید آموزش­های زیست محیطی و یادگیری را دربرگیرد. در حقیقت اکوتوریسم، فرصت مهمی در ارتقای آموزش­های زیست محیطی است و توجه بیشتری باید به روش­های آن برای دست یافتن به اهداف اکوتوریسم داشت. بسیاری از پژوهش­ها نیز بر اهمیت نقش آموزش­ها و تجارب زیست­محیطی در فعالیت­ها و ارزش­های حفاظتی تاکید کرده­اند. هرچند در این پژوهش­ها بسیار اندک به اندازه­گیری این نقش پرداخته شده است. خاطر نشان می­شود در حالی که دانش ممکن است رویکردهای زیست­ محیطی را تغییر دهد، اما آن دسته از افراد که رویکرد حفاظت محیط­زیستی بیشتری دارند، بیشتر مشتاق جستجوی دانش­های زیست محیطی هستند. اندازه­گیری وسعت یادگیری در مقاصد اکوتوریستی و تاثیر چنین یادگیری­هایی بر ارزش­های گردشگران و رفتارهای آتی حفاظتی آنان بسیار مهم است. تغییرات در چنین رفتارهایی در حفاظت محیط زیست بسیار مهم است اما تحلیل­های کمی ناکافی برای موفقیت اکوتوریسم در حصول اهداف آموزشی، حفاظت و توسعه­ای وجود دارد (ویلسون و تیسدل، 2005).

 

2. حفاظت از طریق جذب حمایت سیاسی، اقتصادی و اذهان عمومی

اکوتوریسم  در صورتی که موفق باشد می­تواند با تأثیر گذاشتن بر خط­مشی­های ملی به حفاظت کمک کند (کیس، 2004). پروژه­هایی که به حفاظت از تنوع زیستی می­پردازند نیاز به سرمایه­گذاری­های کلان دارند که بسیاری از کشورهای درحال توسعه از برآورده کردن این نیاز سرمایه­ای عاجزند. از آن­جا که این کشورها اغلب دارای منابع عظیمی در محیط زیست خود می­باشند، منابع درآمدی اکوتوریسم می­تواند پاسخگوی بخش عظیمی از این سرمایه باشد. توسعه­ی اکوتوریسم از طریق آموزش می­تواند سبب افزایش آگاهی هم در سطح جامعه­ی محلی و هم در سطح گردشگران درباره­ی لزوم حفاظت شود. هم­چنین سبب بیدار شدن اذهان عمومی برای اهمیت حفاظت می­گردد (رضوانی، 1380). اکوتوریسم تاثیرات مثبت غیر مستقیمی بر محیط زیست مانند افزایش حمایت سیاسی و اقتصادی برای حفاظت مناطق طبیعی دارد و فرصتی برای هم گردشگران و هم جامعه­ محلی است تا درمورد محیط­زیست و حفاظت از آن به یادگیری بپردازند. برخی اکوتوریست­ها داوطلب تمیزکردن کوهها و کارهایی برای بازتوانی محیط زیست می شوند. اکوتوریسم تاثیرات مثبتی بر رفتارهای محیط­ زیست دوستانه­ ی جامعه­ی محلی و گردشگران دارد (فیاگ بومه، 2005).

 

3. حفاظت از طریق بالا بردن انگیزه­ی اقتصادی

توسعه ­ی مناسب اکوتوریسم، رفاه جامعه ­ی محلی را بهبود می­بخشد و این سبب تضمین پایداری زیست محیطی می­شود (سیتومورانگ و میرزانتی، 2012). بسیاری از طرفداران حفاظت محیط زیست و مدیران حیات وحش، اکوتوریسم را به عنوان یک انگیزه­ ی اقتصادی برای حفاظت گونه­های حفاظت شده و اکوسیستم­ها در کشورهای در حال توسعه پذیرفته ­اند. فعالیت­های گردشگری مبتنی بر حیات­ وحش با رهنمودهای محیط­ زیست دوستانه، ارزش­های ارتقای حفاظت را بیشتر می­کنند (ویلسون و تیسدل، 2005). سازمان­های حفاظت از محیط ­زیست، اکوتوریسم جامعه محور را به عنوان راهی برای کاهش تهدید تنوع زیستی از طرف جامعه­ محلی می­دانند. برای مثال جلوگیری از برداشت ناپایدار گیاهان وحشی و کشتن جاندارانی که به محصولات کشاورزی آنان آسیب می­زنند. فرض بر این است که اکوتوریسم به طور گسترده­ای به حفاظت از  چشم ­اندازهای طبیعی و حیات وحش و تنوع گیاهی غنی وابسته است و کسب درآمد مردم جامعه­ محلی، انگیزه­ای اقتصادی برای حفاظت را فراهم می­کند (کیس، 2004).

مثال­های موفق و ناموفق اکوتوریسم در حفاظت

پروژه­ حفاظتی توررا در نامیبیا، یکی از مثال­های موفق در درگیر کردن جامعه­ محلی در حفاظت از طریق اکوتوریسم است، جائی که پروژه­های ناموفق بسیاری پیش از آن اجرائی شده بود که در هیچ یک از آن­ها اکوتوریسم جایگاهی نداشت. یکی از مهم­ترین کارهایی که این پروژه داشت، احداث کمپی بود که دسترسی به آن، تنها با هواپیماها یا وسایل نقلیه­ ی سبک، امکان پذیر بود و در ساخت آن از مصالح بومی و طبیعی استفاده شده بود، از انرژی خورشیدی در آن استفاده شده و برای دفع فاضلاب و زباله­ های خشک از مدیریت سبز در آن استفاده شده بود که سبب درآمد بین 560 دلار تا 670 دلار به ازای هر نفر در سال 2002 برای اعضای پروژه که از اعضای جامعه محلی بودند (حدود 450 نفر) شده بود. هم­چنین سافاری­هایی که در آنجا تور برگزار می­کردند ماهیانه پولی را به اعضای دائمی پروژه حفاظتی (حدود بیست نفر) می­دادند. آموزش­ها و اشتغال به کارهای حفاظتی سبب ایجاد 40 شغل جدید شد. این کمپ ایجادکننده­ی یکی از بیشترین درآمدها برای یک طرح حفاظتی بوده است. در حقیقت اقامتگاه­های اکوتوریستی برای حفاظتگران نامیبیا در سال 2005 بیش از 7.6 میلیون دلار نامیبیا (هر دلار آمریکا در حدود 7.5 دلار نامیبیا است) درآمد­زائی کرده است. که در حدود 56 درصد کل درآمدهای حفاظتی به شمار می­آید (هول، 2009).از دیگر نمونه­های موفق نقش اکوتوریسم بر حفاظت اکوتوریسم مبتنی بر لاک­پشت­های مون­ریپوس در کوئینزلند جنوبی بوده است که این نوع گردشگری پیامدهای مثبتی بر حفاظت لاک­پشت­های آبی داشته­ و علاوه بر آن اپراتوران اکوتوریسم در منطقه تاثیر مستقیم مثبتی بر پایداری جمعیت لا ک­پشت­های آبی داشته­ اند. هم­چنین ارتباط ممکن بین جمعیت لاک­پ شت­های آبی و پایداری اکوتوریسم میتنی بر جمعیت لاک­پشت­ها به دیگر گونه­های جانداری تعمیم داده می­شود (ویلسون و تیسدل، 2002). کاستاریکا در آمریکای مرکزی یکی از پیشروان توسعه اکوتوریسم است. 27 درصد سرزمین این کشور به ذخائر طبیعی اختصاص داده شده است، سیاست­ گذاران توسعه ­ی اکوتوریسم در این کشور توانسته­اند با برنامه ­ریزی خود، تعداد زیادی از حیوانات و گونه­ های گیاهی بومی را حفظ کنند. با به کارگیری شیوه­ های تبلیغی، اکوتوریست­ های زیادی را جذب کرده و این نوع از گردشگری را به یکی از منابع درآمدی مهم کاستاریکا تبدیل سازند (رضوانی، 1380). روستائیان هندوراس از تخم لاک­پشت ها و نوزادان تازه سر از تخم درآورده­ ی آنان حفاظت می­کنند تا درآمدشان از گردشگری کاهش نیابد (کیس، 2004). در پژوهشی تحت عنوان"پتانسیل مشارکت اکوتوریسم در حفاظت سگ­های وحشی لیکائون پیکتوس آفریقایی در جنوب آفریقا" نشان داده شد که پتانسیل اقتصادی مزایای اقتصادی مشتق شده از اکوتوریسم بر روی جبران هزینه­ های محتمل­ الوقوع برای حفاظت سگ­های چهار منطقه ­ی حفاظت شده را ارزیابی کردند و نتایج هم­چنین نشان داد که درآمدهای گردشگری در مناطق حفاظت شده که برای دیدن سگ­های وحشی داده می­شود برای جبران هزینه­ های حفاظت سگ های وحشی کافی است(لیندزی و همکاران، 2005).

اما در این میان مواردی هم بوده­ اند که پروژه ­های اکوتوریستی در آن­ها ناموفق عمل کرده است. پروژه­ های اکوتوریستی وجود دارند که به خاطر ازدیاد زمین­های گلف و مصرف آب و مواد شیمیائی بی­ اندازه به محیط زیست آسیب رسانده ­اند. هم­چنین در مواردی گزارش شده است که گردشگران به جای سود رساندن به جامعه­ ی محلی سبب کسب درآمد مردمی خارج از مقصد مورد نظر شده ­اند (زاهدی، 1382).در تمام این موارد می­توان ردپایی از برنامه­ ریزی نادرست اکوتوریسم مشاهده کرد. زیرا اکوتوریسم هرگز مساوی با استفاده از تفرجگاه­های گلف نیست. یک اکوتوریست نیاز به اقامتگاه­های لوکس با سرمایه­ گذاری­های سنگین سرمایه­ گذاران خارجی ندارد، بلکه در خانه­ های بومی و یا کمپ­های محلی اقامت می­گزینند (فرجی راد و احسانی، 1390).

 

نتایج و بحث

چالش­های پیرامون اکوتوریسم می­تواند برای فهم نادرست برنامه­ ریزان از تفاوت واژه ­ی اکوتوریسم و طبیعت­ گردی و هم­چنین اطلاعات ناکامل آن­ها از واژه­ ی گردشگری پایدار باشد. اکوتوریسم به عنوان گونه ­ای از گردشگری دوران پست­ مدرنیسم که در پیش کل­گیری مفاهیمی چون توسعه پایدار تولدیافته است، باظرفیت هایی كه دارد، می­تواند فرصت حفاظت و توسعه را در همه ابعاد آن ایجاد کند و به عنوان راهکاری اساسی مطرح شود (هاشمی، 1389).تنوع زیستی دارای ارزشی اساسی است که ندرتا در اکوتوریسم مورد توجه قرار می­گیرد. زیرا دولت­ها انگیزه­ای برای تغییر ندارند و بازار کافی برای اکوتوریسم وجود ندارد. بنابراین در وهله­ ی اول هر استراتژی برای حفاظت از تنوع زیستی باید این مشکلات را خنثی کند. هم­چنین نرخ بازدیدکنندگان از مناطق حساس نیاز به محدودشدن دارد. آموزش، مدیریت و سنجش کنترل باید یکپارچه شوند و سهم پولی که از توریست­ها به دست می­ آید باید افزایش یابد .چالش دیگر، آموزش­های زیست­ محیطی ناکافی به جامعه­ ی محلی و گردشگران است. نیاز به آموزش و هم­چنین مشارکت دادن جامعه­ ی محلی بیش از هرچیزی در پروژه­های اکوتوریستی احساس می­شود.

نتیجه ­گیری

در این مقاله، با بررسی چندین پژوهش به همراه چندین مطالعه­ ی موردی سعی شد تا به این سئوال پاسخ داده شود که آیا نوعی از گردشگری وجود دارد که نگرانی­هایی را که پیرامون اثرات مخرب گردشگری بر محیط زیست و تنوع زیستی دارد را برطرف کند؟ برای این کار به بررسی اکوتوریسم پرداخته شد تا ادعاهای متخصصین در مورد مزایای آن به چالش کشیده شود. در انتها، نتیجه­گیری شد که اگر برنامه­ ریزی صحیح و جامعی برای منطقه­ی گردشگری وجود داشته باشد، تلاش برای جذب اکوتوریست واقعی صورت گیرد، (اکوتوریستی که آموزش­های لازم زیست محیطی را دیده باشد، به فرهنگ جامعه­ی محلی احترام بگذارد، نسبت به منفعت جامعه­ ی محلی حساس باشد) و هم­چنین اگر برنامه ­ریزی­ های زیست­ محیطی درستی مانند اجرای مدیریت سبز مانند استفاده از انرژی­های پاک و معماری مطابق با محیط ­زیست منطقه اجرائی شود اکوتوریسم منطقه موفق خواهد بود. البته در این میان نباید از آموزش جامعه­ ی محلی نیز غافل ماند. آموزش­هایی که دربرگیرنده مسائل زیست­ محیطی و حفاظتی به همراه کسب درآمد و سود از محیط­زیست به شیو ه­ای پایدار باشد. بنابراین اکوتوریسم درصورتی که به خوبی برنام ه­ریزی شود، می­تواند به حفاظت کمک کند و این با نتیجه­ ی تحقیقات پیشین هماهنگی دارد (اشون، 2010؛ پاول و هام، 2008؛ لیندزی و همکاران، 2005).





نوع مطلب : مقاله های گردشگری، 
برچسب ها : اکوتوریسم، جامعه محلی، محیط زیست، ذینفعان،
لینک های مرتبط :


پنجشنبه 18 آبان 1396 12:04 ق.ظ
این فوق العاده است که شما از این پاراگراف تفکر می کنید
و همچنین از گفتمان ما در این مکان ساخته شده است.
شنبه 13 آبان 1396 05:12 ب.ظ
آیا وبلاگ شما صفحه تماس دارد؟ من مشکل پیدا کردن آن را دارم اما من می خواهم
دوست دارم به شما یک ایمیل بفروشم من بعضی از ایده هایی برای وبلاگ شما دارم که ممکن است علاقه مند به شنیدن باشد.
در هر صورت، وب سایت بزرگ و من منتظر دیدن آن در طول زمان بهبود یافته است.
چهارشنبه 10 آبان 1396 06:49 ب.ظ
قدردانی پدرم که با آن اشتراک داشت
من در مورد این وب سایت، این صفحه وب در واقع قابل توجه است.
یکشنبه 15 مرداد 1396 08:48 ق.ظ
I am in fact happy to glance at this website posts which consists of lots
of useful information, thanks for providing such information.
دوشنبه 5 تیر 1396 02:34 ب.ظ
core از خود نوشتن در حالی که ظاهر شدن مناسب در آغاز
آیا نه کار خوب با من پس از برخی از زمان.
جایی در سراسر پاراگراف شما قادر به من مؤمن متاسفانه فقط برای
کوتاه در حالی که. من هنوز مشکل خود را با فراز در مفروضات و یک خواهد را
خوب به کمک پر کسانی که معافیت.
اگر شما در واقع که می توانید انجام من را قطعا بود در گم.
یکشنبه 24 اردیبهشت 1396 11:06 ب.ظ
Piece of writing writing is also a excitement, if you know then you can write if not it is complex
to write.
شنبه 30 آبان 1394 11:48 ق.ظ
فروشگاه اینترنتی آذر شاپ
فروش مقاله نرم افزار های کاربردی تمامی رشته ها
پروژه دانشجویی تحقیق بازار یابی
تخفیف ویژه برای کسانی که بیش از 3 بار خرید کرده اند
http://azarshop.zepo.ir
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


 
 
برچسب ها
پیوندها
آخرین مطالب